Şizofreni

Şizofreni, sıklıkla uzun süren ve bir kişinin gerçekliği algılamasında belirgin değişikliklere neden olabilen bir psikotik bozukluktur.

Karlı bir doğa manzarası

Şizofreniye genel bakış

Şizofreni, önemli bir toplumsal ‘damga’ taşıyan ve sıklıkla yanlış anlaşılan ciddi bir zihinsel hastalığın yaygın bir şeklidir. Şizofreni hastası insanlarda bozuk düşünceler, duygular ve davranışlar görüşür ve gerçeklik hakkında bir muhakeme yapmakta zorlanırlar. Bu, bireyin ve/veya ailesinin yaşamı üzerinde ciddi bir etkiye sahip olabilir.

Şizofreni, beyne sinyaller gönderen kimyasal maddelerde bir dengesizliğin, gerçek olmayan şeylerin algılanmasına (görme/duyma/düşünme) neden olmasıyla ortaya çıkar. Bu dengesizliğe neden olan etkenler tam olarak anlaşılamamıştır.

Belirtiler

Şizofreni, körleşmiş duygular ve çekilme dönemleri arasındaki psikoz (gerçeklikle temasın kaybı) episodları ile karakterizedir.

Psikoz episodları arasında meydana gelen belirtiler, ‘pozitif belirtiler’ olarak adlandırılır ve düşünce bozukluğu, delüzyonlar (hatalı inanışlar, sıklıkla paranoya ile birlikte) ve halüsinasyonları-çoğunlukla sesler duyma—içerir. Bu belirtilere sıklıkla anksiyete, depresyon ve aşırı faaliyet—sürekli olarak ortalıkta dolanmak ve ajite olmak—eklenir.

Bunun tersine, çekilme episodları, ‘negatif belirtilerden’ oluşur. Bunlar azalan duygular, azalan konuşma akıcılığı, kötü planlama kapasitesi, faaliyetlere başlama ve/veya sürdürme ve azalan zevk ya da ilgi duygusunu içerir. Negatif belirtiler genellikle, sosyal etkileşim ve günlük faaliyetlerle ilgili sorunlardan sorumludur.

İstatistik

Şizofreni, ırk, kültür ya da sosyal sınıfa bakılmaksızın insanları etkiler. Tipik olarak erken yetişkinlik döneminde (20 yaşından itibaren) başlar1 ancak onlu yaşların sonundan itibaren herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir. Şizofreni, hem erkekler hem de kadınları etkiler ancak erkekler hastalığı hayatın daha erken safhalarında geliştirme eğilimindedirler.2 Bir bireyin kendi yaşamı boyunca şizofreni geliştirme şansı % 1’dir.1

2004’te Dünya Sağlık Örgütü dünya üzerinde 26 milyondan fazla insanın şizofreni hastası olduğıunu tahmin etmektedir ve bu dünya çapında en yaygın 20 iş göremezlik nedeninden birisidir.3 Ayrıca 2004 yılında 30.000 ölüm bu hastalık ile ilişkilendirilmiştir.3 

Kardiyovasküler hastalıklar (koroner arter hastalığı dahil olmak üzere) şizofreni hastalarında en yaygın ölüm nedenidir.4 Şizofreni hastalarında kardiyovasküler ve akciğer hastalıklarının erken ölümlerin yaklaşık %60’ını oluşturduğu tahmin edilmektedir. 5 Buna ek olarak, şizofreni hastalarının kardiyovasküler hastalıklardan ölmeleri genel poülasyona göre 2 katından fazladır.5  

Şizofreni ile ilişkili kardiyovasküler hastalıklaraa bağlı artmış mortalite iyi bilinen risk faktörlerinden olan obezite, diyabet, hipertansiyon, dislipidemi ve sigara içmenin prevelansının artmasına bağlıdır.6 Bununla birlikte, şizofreni hastaları kısıtlı bir şekilde somatik tedavi alabilmekte ve çalışmalar kardiyovasküler hastalık risk faktörlerinin yeterli tedavi edilmediğini göstermektedir.

Şizofreni ayrıca, dünya üzerindeki mali yükü en ağır hastalıklardan birisidir ve diğer psikotik hastalıklar ile birlikte toplam ulusal sağlık bütçesinin Birleşik Krallık’ta % 1.5’inden, Hollanda ve Fransa’da % 2’sinden ve ABD’de % 2.5’inden sorumlu olduğu gösterilmiştir.7,8

Tanı ve bakım arayışı

Yoğun araştırmalara karşın, şizofreni için kesin bir tedavi henüz bulunamamıştır. Bununla birlikte belirtileri tedavi etmek ve önemli ölçüde azaltmak ve yeni bir episodun tekrarlaması için ‘risk faktörlerini’ ve ‘uyarı işaretlerini’ tanımlamak olanaklıdır.

Şizofreni uzun süreli tedavi gerektirmektedir. Bu genel olarak ilaç ve psikososyal tedavinin bir kombinasyonunu içermekte ve psikotik episodlar sırasında bakım ve izleme için sıklıkla hastanede bir süre geçirilmesi gerekli olmaktadır.

Bozukluğun ciddiyetine karşın, bazı kişiler yalnızca bir şizofrenik episod yaşamakta ve tedavi ve rehabilitasyondan sonra normal günlük faaliyetlerine dönebilmektedir. Ne yazık ki diğer kişiler okulda, iş yerinde ya da sosyal etkileşimlerdeki kabiliyetlerini sınırlayan uzun süreli sorunlu belirtiler gösterebilmektedir.

Şizofreni hastalarının hastalıkları için uzman tavsiyesi ve tıbbi bakım almaları önemlidir.

Kaynaklar:

1. Tsuang MT, Farone SV. Schizophrenia. İkinci Baskı. Oxford University Press Inc., New York: 2005.

2. www.schizophrenia.com/szfacts.htm. Erişim 22/09/11.

3. Dünya Sağlık Örgütü. The global burden of disease. 2004 güncellemesi. www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/2004_report_update/en/index.html . Erişim 06/09/11.

4. Hennekens et al., 2005; Osby , 2000; Brown, 1997

5. Osby, 2000; Tiihonen et al., 2009; Parks et al., 2006.

6. De Hert et al., 2009

7. Rössler W, Salize HJ, van Os J, Riecher-Rössler A. Size of burden of schizophrenia and psychotic disorders. Eur Neuropsychopharmacol 2005; 15 (4): 399–409.

8. Lindström E, Eberhard J, Neovius M, Levander S. Costs of schizophrenia during 5 years. Acta Psychiatr Scand Suppl 2007; 116 (435): 33–40.

 

Lundbeck.com.tr'dan ayrılmak üzeresiniz