Neurologia

Udar mózgu jest bardzo poważną chorobą o ostrym początku, spowodowaną nagłym upośledzeniem dopływu krwi do mózgu, co może prowadzić do uszkodzenia komórek nerwowych.

Udar mózgu jest bardzo poważną chorobą o ostrym początku, spowodowaną nagłym upośledzeniem dopływu krwi do mózgu, co może prowadzić do uszkodzenia komórek nerwowych1.

Informacje ogólne

Do udaru mózgu (w Polsce często nazywanego „wylewem”) dochodzi, gdy naczynie krwionośne doprowadzające do mózgu tlen i składniki odżywcze pęka (udar krwotoczny) lub jest zablokowane przez skrzep krwi lub inny obiekt (ostry udar niedokrwienny; stanowi około 85% wszystkich przypadków)1-3. W następstwie udaru, zwykle w ciągu kilku minut, dochodzi do obumarcia komórek nerwowych w bezpośrednim sąsiedztwie uszkodzonego naczynia.

Udar mózgu stanowi bardzo poważny problem zdrowotny1-3. Do jego typowych następstw należą przewlekła niepełnosprawność fizyczna i umysłowa, ponad połowa spośród wszystkich pacjentów, którzy przeżyli udar jest niesamodzielna, zależna od pomocy innych osób nawet w zakresie czynności codziennych4. Zgodnie z danymi Narodowego Towarzystwa Udaru Mózgu (National Stroke Association), u 10% osób, które przeżyły udar poprawa jest niemal całkowita, u 25% poziom niesprawności jest minimalny, w 40% przypadków niesprawność jest umiarkowana lub nasilona i wymaga szczególnej opieki, 10% osób wymaga umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej lub innej całodobowej placówce opieki długoterminowej, wreszcie około 15% chorych umiera w krótkim czasie po udarze4.

Typowym elementem systemu opieki nad chorymi po udarze mózgu jest wysoki poziom niezaspokojonych potrzeb i oczekiwań. W kontekście ostrego udaru, dostępne opcje terapeutyczne i odległe rokowanie są przede wszystkim funkcją czasu, najlepiej mierzonego w minutach, w najgorszym wypadku w godzinach. Ryzyko udaru jest uzależnione od wielu czynników1. Do najistotniejszych zalicza się przebyty udar mózgu, przemijające incydenty niedokrwienne (TIA), wysokie ciśnienie tętnicze krwi, brak aktywności fizycznej, podeszły wiek, cukrzycę, choroby serca i palenie tytoniu1,3.

Objawy

Dla udaru mózgu typowy jest gwałtowny początek, objawy pojawiają się w ciągu sekund lub minut, a ich dokładny obraz zależy od lokalizacji i rozmiaru uszkodzonego obszaru – im większy, tym większy oczekiwany poziom niesprawności1. Zgodnie z rekomendacjami Amerykańskiego Towarzystwa Udaru Mózgu (American Stroke Association), do najistotniejszych objawów zwiastunowych zalicza się5:

  • Nagłe zaburzenia czucia lub osłabienie siły mięśniowej w obrębie twarzy, rąk, nóg, zwłaszcza po jednej stronie ciała.
  • Nagła dezorientacja, trudności w mówieniu lub rozumieniu mowy.
  • Nagłe zaburzenia widzenia w jednym lub obu oczach.
  • Nagłe zaburzenia chodu, zawroty głowy, zaburzenia równowagi lub koordynacji ruchów.
  • Nagłe, ciężkie bóle głowy o nieznanej przyczynie.    

Dane statystyczne

Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia, każdego roku na całym świecie rozpoznaje się około 15 milionów przypadków udaru mózgu2. Z tej grupy, około 5 milionów umiera, a kolejne 5 milionów cierpi na utrwaloną niepełnosprawność, co czyni udar mózgu drugą najczęstszą przyczyną zgonów i jedną z najważniejszych przyczyn niepełnosprawności6,7.

Udar mózgu może rozwinąć się niezależnie od wieku i płci pacjenta, większość przypadków dotyczy jednak osób powyżej 65 roku życia. U kobiet i u mężczyzn powyżej 55 lat, ryzyko udaru podwaja się z każdą kolejną dekadą życia7.

Na podstawie danych gromadzonych w siedmiu krajach (Stany Zjednoczone, Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania i Japonia), średnią zapadalność na udar mózgu oszacowano na 214 przypadków/100,000 mieszkańców/rok, z obserwowanym wzrostem o 1.9%/rok związanym ze starzeniem się społeczeństw. W Stanach Zjednoczonych co 40 sekund odnotowuje się nowy przypadek udaru, co daje około 2200 nowych zachorowań w ciągu doby8.

Udar mózgu, jako najistotniejsza przyczyna przewlekłej niepełnosprawności, jest chorobą w ogromnym stopniu obciążającą budżet systemów ochrony zdrowia. Tylko w Stanach Zjednoczonych roczne koszty związane z udarem oszacowano w 2008 roku na 65.5 miliarda dolarów6, w Unii Europejskiej wydatki te wyniosły 27 miliardów euro6.         

 Rozpoznawanie i leczenie

Każda osoba, u której podejrzewa się udar mózgu powinna być natychmiast przewieziona do szpitala i objęta specjalistyczną opieką medyczną. Udar jest medycznym stanem nagłym, a szanse na wyleczenie są tym większe, im szybciej włączone zostanie leczenie5,9. Powodzenie opieki nad ofiarą ostrego udaru mózgu zależy od łańcucha sześciu elementów (w języku angielskim „6 R”, można to podobnie przetłumaczyć na język polski)9: 

  • Rozpoznaj (recognise): szybkie rozpoznanie objawów zwiastunowych.
  • Reaguj (react): natychmiastowe wezwanie karetki pogotowia ratunkowego.
  • Reaguj po raz drugi (respond): ustalenie priorytetów leczenia, transport do odpowiedniej placówki, powiadomienie z wyprzedzeniem
  • Rozpoznaj po raz drugi (reveal): szybka i dokładna diagnoza z pomocą technik neuroobrazowania.
  • Recepta (Rx): leczenie w szpitalu.
  • Rehabilitacja (rehabilitation)

 

W ciągu ostatnich 20 lat odnotowano istotny postęp w jakości opieki nad chorymi z udarem mózgu. Do najważniejszych osiągnięć zaliczyć można:

1.  Stworzenie system szpitalnych oddziałów udarowych, w rutynowych warunkach to właśnie tam prowadzona jest opieka nad chorym z udarem.

2.  Dostępność leków nazywanych „trombolitykami”, które leczą ostrą fazę udaru niedokrwiennego poprzez rozpuszczanie skrzepów krwi blokujących światło naczynia krwionośnego9.

3.  Wprowadzenie metod i programów profilaktyki udarów mózgu.

Dzięki tym udoskonaleniom oraz postępowi w technikach diagnostyki obrazowej znacznie większy odsetek pacjentów ma szansę otrzymać leczenie, a odległe wyniki tego leczenia uległy znacznej poprawie.

References

1. National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS). Stroke: Hope through research. 2011. www.ninds.nih.gov/disorders/stroke/detail_stroke.htm. Accessed 13/09/11.

2. Mackay J, Mensah G (eds.). The atlas of heart disease and stroke. Global burden of stroke. World Health Organisation (WHO) 2004. http://www.who.int/cardiovascular_diseases/en/cvd_atlas_15_burden_stroke.pdf. Accessed 13/09/11.

3. Roger VL, Go AS, Lloyd-Jones DM, et al. Heart disease and stroke statistics – 2011 update: a report from the American Heart Association. Circulation 2011; 123 (4): e18–e209.

4. National Stroke Association (NSA). Rehabilitation therapy after stroke. http://www.stroke.org 

5. American Stroke Association. Warning signs. Last updated 2007. http://www.strokeassociation.org/STROKEORG/WarningSigns/Warning-Signs_UCM_308528_SubHomePage.jsp. Accessed 13/09/11.

6. Di Carlo A. Human and economic burden of stroke. Age Ageing 2009; 38 (1): 4–5.

7. Feigin VL, Lawes CM, Bennett DA, Anderson CS. Stroke epidemiology: a review of population-based studies of incidence, prevalence, and case-fatality in the late 20th century. Lancet Neurol 2003; 2 (1): 43–53.

8. Searles JW, Avodele L, Kuhlmann GL. Acute ischemic stroke. Decision Resources.Waltham,Massachusetts,USA: 2009.

9. National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS). Stroke proceedings: Pepe overview. 2011. www.ninds.nih.gov/news_and_events/proceedings/stroke_proceedings/pepeover.htm. Accessed 13/09/11.

Cookie Policy
Wyjście ze strony www.lundbeck.pl