Schizofrenie

Schizofrenie is een vaak langdurige, psychotische stoornis die kan leiden tot kenmerkende veranderingen in iemands beeld van de werkelijkheid.

Overzicht
Schizofrenie is een veelvoorkomende vorm van een ernstige psychische stoornis die een aanzienlijk 'stigma' met zich meedraagt en vaak verkeerd wordt begrepen. Mensen met schizofrenie hebben stoornissen in gedachten, emoties en gedrag en hebben moeite de realiteit juist in te schatten. Dit kan een grote impact hebben op het leven van de patiënt en zijn/haar familie.

Schizofrenie wordt veroorzaakt door een disbalans in de chemische stoffen die signalen naar de hersenen sturen, resulterend in het waarnemen (zien/horen/denken) van dingen die er niet zijn. Welke factoren deze disbalans veroorzaken, is niet helemaal duidelijk.

Verschijnselen
Schizofrenie wordt gekenmerkt door episoden van psychose (verlies van contact met de werkelijkheid) afgewisseld door periodes van afgevlakte emoties en terugtrekking.

De verschijnselen die zich tijdens de episoden van psychose voordoen, worden 'positieve verschijnselen' genoemd en zijn onder meer gedachtestoornis, wanen (onterechte overtuigingen, vaak met paranoia) en hallucinaties – voornamelijk het horen van stemmen. Deze verschijnselen gaan vaak vergezeld van angstgevoelens, depressie en bovenmatige activiteit – continu rondlopen en geagiteerd raken.

De episoden van terugtrekking bestaan daarentegen uit 'negatieve verschijnselen'. Deze omvatten onder meer vervlakking van emoties, minder vloeiend spreken, slecht kunnen plannen, geen activiteiten in gang zetten en/of blijven uitvoeren, en minder gevoelens van plezier of belangstelling. De negatieve verschijnselen zijn doorgaans verantwoordelijk voor problemen met sociale interactie en dagelijkse bezigheden.

Statistiek
Schizofrenie komt voor in alle etnische groepen, culturen of sociale klassen. De aandoening begint meestal op jongvolwassen leeftijd (vanaf 20 jaar)1, maar kan op elke leeftijd vanaf de late tienerjaren optreden. Schizofrenie komt bij mannen en vrouwen evenvaak voor, hoewel de aandoening bij mannen vaak iets eerder in het leven ontstaat.2 De kans dat iemand tijdens zijn of haar leven schizofrenie ontwikkelt, is ongeveer 1%.1

In 2004 bedroeg volgens de Wereldgezondheidsorganisatie het aantal mensen met schizofrenie naar schatting meer dan 26 miljoen, waardoor dit wereldwijd een van de 20 belangrijkste oorzaken van invaliditeit is.3 Daarbij werden in 2004 30.000 sterfgevallen aan de aandoening toegeschreven.4 Hart- en vaatziekten (met inbegrip van coronaire hartziekten) zijn de meest voorkomende oorzaak van overlijden bij mensen met schizofrenie.4 Bij schizofrenie patiënten dragen hart- en longziekten naar schatting voor ongeveer 60% bij aan het vroegtijdig overlijden.5 Daarnaast hebben patiënten met schizofrenie meer dan twee keer zoveel kans om te overlijden aan hart- en vaatziekten in vergelijking met de algemene bevolking.5 De overmatige sterfte door hart- en vaatziekten geassocieerd met schizofrenie wordt algemeen toegeschreven aan het verhoogd voorkomen van bekende risicofactoren zoals obesitas, diabetes, hypertensie, verstoring van de vetstofwisseling en roken.6 Echter schizofrenie patiënten hebben ook beperkte toegang tot somatische zorg. Uit onderzoek blijkt dat er sprake is van onderbehandeling van risicofactoren van hart- en vaatziekten.

Schizofrenie is ook een van de meest kostbare ziekten ter wereld en blijkt, samen met andere psychotische aandoeningen, verantwoordelijk te zijn voor 1,5% (Verenigd Koninkrijk), 2% (Nederland, Frankrijk) en 2,5% (VS) van het totale gezondheidszorgbudget.4,5

Diagnose en vragen om hulp
Ondanks intensief onderzoek is er voor schizofrenie nog geen genezing gevonden. Het is echter mogelijk de verschijnselen te behandelen en te verminderen, en de ‘risicofactoren’ of ‘waarschuwingssignalen’ van een aankomende nieuwe episode te herkennen.

Schizofrenie vereist langdurige behandeling. Deze bestaat doorgaans uit een combinatie van medicatie en psychosociale therapie, waarbij vaak ziekenhuisopname noodzakelijk is voor zorg en monitoring tijdens psychotische episoden.

Bij sommige mensen doet zich maar één psychotische episode voor en zij kunnen na behandeling en revalidatie een groot deel van hun normale dagelijkse activiteiten weer oppakken. Bij anderen kunnen zich helaas lastige chronische verschijnselen ontwikkelen die hun vermogen tot studeren, werken of sociale interacties beperken.

Het is belangrijk dat mensen met schizofrenie deskundig advies en medische zorg voor hun aandoening krijgen.

Referenties

  1. Tsuang MT, Farone SV. Schizophrenia. Second edition. Oxford University Press Inc., New York: 2005.
  2. www.schizophrenia.com/szfacts.htm. Geraadpleegd 22/09/11.
  3. World Health Organisation. The global burden of disease. 2004 update. www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/2004_report_update/en/index.html. Geraadpleegd 06/09/11.
  4. Hennekens et al., 2005; Osby , 2000; Brown, 1997
  5. Osby, 2000; Tiihonen et al., 2009; Parks et al., 2006
  6. De Hert et al., 2009
  7. Rössler W, Salize HJ, van Os J, Riecher-Rössler A. Size of burden of schizophrenia and psychotic disorders. Eur Neuropsychopharmacol 2005; 15 (4): 399–409.
  8. Lindström E, Eberhard J, Neovius M, Levander S. Costs of schizophrenia during 5 years. Acta Psychiatr Scand Suppl 2007; 116 (435): 33–40.
U staat op het punt de website www.lundbeck.nl te verlaten. Lundbeck draagt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van deze externe website. Door op "OK" te drukken wordt u doorgeleid en verlaat u de website www.lundbeck.nl. Indien u hier niet mee akkoord gaat drukt u op “Cancel” om op de website www.lundbeck.nl te blijven.